مجله باروری خاک

مجله باروری خاک

تغییرات مکانی ویژگی های خاک و تأثیر آن بر عملکرد گندم در کشتزار‌های دیم استان زنجان

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
چکیده
تغییر در ویژگی‌‌های خاک می‌‌تواند باعث تفاوت در رشد گیاه و عملکرد آن شود. چنین تغییراتی ممکن است از الگوهای تصادفی یا مکانی پیروی کنند. تغییرات مکانی ویژگی‌های خاک و عملکرد گیاه را می‌‌توان با استفاده از فن زمین‌‌آمار بررسی کرد. اطلاعات در این موضوع در کشتزارهای دیم گندم در منطقه نیمه‌‌خشک محدود است. این پژوهش در 84 کشتزار دیم گندم با محدوده شیب صفر تا 2 درصد در استان زنجان انجام شد. عملکرد دانه گندم همراه با ویژگی‌‌های خاک (توزیع اندازه ذرات، واکنش، شوری، ظرفیت تبادل کاتیونی، ماده آلی و آهک) بررسی شدند. از ابزار تغییرنما برای بررسی الگوی تغییرات مکانی استفاده شد و روش کریجینگ برای میان‌‌یابی مکانی متغیرها به کار گرفته شد. نتایج نشان داد که عملکرد دانه گندم در کشتزارهای منطقه از 660 تا 1520 کیلوگرم در هکتار در سال تغییر می‌‌کند. شوری مهمترین ویژگی خاک در کاهش عملکرد دانه گندم در کشتزارهای دیم استان است. عملکرد دانه گندم در منطقه دارای تغییرات مکانی قوی بود و مدل آن از  تابع کروی پیروی نمود. در میان ویژگی‌‌های خاک تنها سنگریزه، آهک و ظرفیت تبادل کاتیونی از الگوی تغییرات مکانی پیروی کردند. این پژوهش نشان داد که اگرچه شوری خاک در تغییرات عملکرد گندم در کشتزارهای دیم مؤثر است اما نمی توان از آن در بروارد تغییرات مکانی عملکرد گندم در استان بهره گرفت. بر این اساس مدیریت مصرف کودهای شیمیایی برای جلوگیری از اثرت منفی شوری در کشتزارهای دیم ضروری است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Spatial variations of soil properties and their effects on wheat yield in rained lands in Zanjan province

نویسندگان English

Ali Reza Vaezi
Fatemeh Babaei
Hadiseh Safiloo
Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran
چکیده English

Variation in soil properties can cause difference in plant growth and crop yield. Such these variations may follow random or spatial patterns. Spatial variations in soil properties and crop yield can be investigated using the geostatistics technique. There are a little information on this topic rainfed wheat fields in the semi-arid region. This study was conducted in eighty four rainfed lands with a slope range from 0-2 % in Zanjan province. Soil properties (particle size distribution, pH, salinity, cation exchange capacity, organic matter, and lime) were investigated along with wheat grain yield in rainfed lands. The geostatistics technique was used to determine spatial variation patterns of variables and the spatial interpolation was computed using the kriging method. The results indicated that wheat grain yield in the rainfed lands varies from 660 to 1520 kg per hectare. Salinity was the most important soil variable determining wheat grain yields in rainfed lands. Wheat grain yield followed from a strongly spatial variation pattern and was modeled as the spherical function. Gravel, cation exchange capacity and lime appeared spatial variation pattern among all soil variables. This study showed that despite soil salinity is a main factor determining wheat grain yield, it can’t be used to estimate spatial variation of wheat grain yield in the rainfed lands. Managing the use of chemical fertilizers is essential to prevent the negative effects of salinity in rainfed fields.

کلیدواژه‌ها English

Geostatistics
Random variation
Salinity
Kriging
Semi-arid region

  • تاریخ دریافت 05 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 19 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 18 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1404